W dniu 14 czerwca 2022 roku Rada Ministrów podjęła uchwałę w sprawie przyjęcia Krajowej Polityki Miejskiej 2030. Dokument diagnozuje najważniejsze wyzwania rozwojowe miast i ich obszarów funkcjonalnych. Łącznie wyznaczono 11 wyzwań dla polskich miast: dbałość o ład przestrzenny i estetyczny, niwelowanie procesów chaotycznej suburbanizacji, wzmocnienie współpracy samorządowej w ramach miejskich obszarów funkcjonalnych, niwelowanie negatywnych skutków zmian klimatu w miastach, poprawa jakości środowiska przyrodniczego w miastach, zapewnienie zrównoważonego i zintegrowanego systemu mobilności miejskiej w miejskich obszarach funkcjonalnych, poprawa bezpieczeństwa w ruchu drogowym, poprawa dostępności mieszkaniowej, poprawa zdolności inwestycyjnych miast, zwiększenie wykorzystania potencjału społecznego oraz przyspieszenie tempa transformacji cyfrowej miast.
Jaki obraz Wrześni wyłania się z tego dokumentu? Przede wszystkim Września nie przoduje w ilości miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, co naraża miasto na coraz dotkliwsze konsekwencje braku ładu przestrzennego, chaosu urbanistycznego i estetyki [Rysunek 2]. Sytuację te pogłębiają duże ilości wydawanych decyzji o warunkach zabudowy [Rysunek 3].
Kolejna sprawą są kwestie hydrologiczne. Wysokość lustra wody w większości głównych rzek w kraju oraz poziom wód gruntowych z biegiem lat się systematycznie obniżają. Problem ten jest spotęgowany w miastach, których przestrzenie charakteryzują się wysokim odsetkiem powierzchni nieprzepuszczalnych, w tym występowaniem zabetonowanych brzegów rzek. W tym aspekcie Września wypada umiarkowanie [Rysunek 7]. Problem jednak jest, ponieważ obszarami o szczególnie niekorzystnych warunkach klimatyczno-hydrologicznych jest zachodnia Polska, w tym Września [Rysunek 8]. Szczególne znaczenie dla niwelowania negatywnych skutków tych zjawisk ma zieleń miejska, w tym nawet pojedyncze drzewa i zakrzaczenia, które w mikroskali znacznie poprawiają gospodarkę wodną i mikroklimat. Udział powierzchni pokrytej koronami drzew w polskich miastach waha się z reguły od 10% do 30%, chociaż czasami przekracza 50%. We Wrześni udział ten jest poniżej 10% [Rysunek 10].
Z kolei lepiej wygląda sprawa jakości powietrza [Rysunek 10], ale i tak jest co robić w tym temacie. Sytuacje może poprawiać zieleń wysoka, ale z jej dostępnością we Wrześni nie jest najlepiej [Rysunek 11]. Tym samym potwierdza się, że czas sadzić więcej drzew i tworzyć nowe parki.
Umiarkowanie wypadamy z kolei w kwestii bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Natężenie wypadków drogowych jest u nas umiarkowane [Rysunek 13]. Z kolei w kwestii mieszkalnictwa mamy co poprawiać. Września oddała do użytkowania poniżej 50 mieszkań komunalnych w latach 2004-2020 [Rysunek 14]. Dobrze wypadamy w zestawieniach dotyczących wydatków inwestycyjnych w latach 2018-2020 [Rysunek 15]. Dla przyszłości miast kluczowe są również sprawy demograficzne. Udział ludności w wieku 65 lat i więcej w 2020 roku jest na zadawalającym poziomie w przypadku Wrześni [Rysunek 16].
Mniejsze miasta zmagają się z problemem tzw. brain drainage, czyli migracji wysoko wykwalifikowanej kadry pracowniczej do obszarów metropolitarnych. Dotyczy to zwłaszcza zawodów wśród tzw. usług wyższego rzędu (informatyka, finanse, edukacja, konsulting, administracja publiczna i gospodarcza oraz generalnie „wolne zawody” i „biurowe”). Wrześni musi zacząć walczyć o lepsze miejsca pracy [Rysunek 18].
Września ma duży potencjał, który musi zostać uruchomiony, aby doganiać inne miasta. Obszarów do poprawy jest jeszcze sporo. Pokazała to Krajowa Polityka Miejska 2030. Czas zacząć realnie działać w obszarze ładu przestrzennego, poprawy jakości środowiska przyrodniczego oraz zwiększenia wykorzystania potencjału społecznego.
Całość Krajowej Polityki Miejskiej 2030 można znaleźć [tutaj].
