We Wrześni znajduje się wiele zabytków i budynków, które są związane z koleją i jej rozwojem począwszy od lat 70. XIX wieku, czyli okresu budowy linii kolejowej Gniezno – Oleśnica. Jednym z ciekawszych obiektów jest zabytkowy żuraw wodny, który znajdował się przy dworcu kolejowym we Wrześni. Dworzec kolejowy we Wrześni pochodzi z 1887 roku i znajduje się w gminnej ewidencji zabytków. Z tegoż samego okresu historycznego (przełom XIX i XX wieku) pochodzą elementy otaczające dworzec – wiaty na peronach, wieża ciśnień czy wskazany wyżej żuraw wodny. Na żurawiu widoczny jest napis “Krausewerk Neusalz (Oder)” co świadczy o tym, że został on wyprodukowany w odlewni Krausewerk w Nowej Soli nad Odrą. Warto wspomnieć, że huta w Nowej Soli powstała w 1827 roku jako zakłady Krausewerk Neusalz (Oder). Żurawie z sygnaturą firmy montowano na większości stacji Śląska, Wielkopolski, lecz także Pomorza czy Saksonii. [Źródło: Przemysław Dominas, Kolej w prowincjach poznańskiej i śląskiej. Mechanizmy powstawania i funkcjonowania do 1914 roku, Łódź 2013, s. 123.]
Warto przypomnieć, że na początku 2017 roku zwróciliśmy się do PKP z prośbą o remont zabytkowego żurawia wodnego. W odpowiedzi na nasz wniosek PKP napisało, że zamierza zabrać zabytkowy żuraw do Poznania. Dzięki działaniom Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz naszego stowarzyszenia, burmistrz Wrześni w styczniu 2018 roku zwrócił się do władz PKP z prośbą o przejęcie obiektu i przeniesienie go na stację kolejki wąskotorowej przy ulicy Kaliskiej. W końcu, po wielu miesiącach kompletowania dokumentów, władze PKP oraz Gmina Września podpisały 23 maja 2019 roku umowę nieodpłatnego przekazania zabytkowego żurawia wodnego na rzecz naszego miasta.
Trochę trwało zanim gmina zdemontowała żurawia. Stało się to dopiero w kwietniu 2021 roku. W październiku powstała dokumentacja budowlana związana z zamiarem postawieniem żurawia przy stacji kolejki wąskotorowej przy ul. Kaliskiej. Projekt budowlany opracował mgr inż. arch. Janusz Pulikowski. Mamy nadzieję, że żuraw niebawem pojawi się przy stacji kolejki wąskotorowej przy ulicy Kaliskiej.
