Co 4 lata każdy powiat sporządza własny program opieki nad zabytkami. Odpowiedzialnym za przygotowanie dokumentu jest zarząd powiatu, który następnie przyjmuje rada powiatu, po uzyskaniu opinii wojewódzkiego konserwatora zabytków. Powiat wrzesiński posiada „Powiatowy program opieki nad zabytkami dla Powiatu Wrzesińskiego na lata 2014-2017” i w związku z tym, że skończył się okres jego obowiązywania, wystąpiliśmy z wnioskiem o możliwość skonsultowania i współpracy przy powstawaniu nowego programu. Dzięki temu zostały ogłoszone konsultacje w ramach których można było zgłaszać wnioski i uwagi do projektu nowego programu [tutaj projekt].
Jako stowarzyszenie złożyliśmy kilka pomysłów i uwag do nowego „Powiatowego Programu Opieki nad Zabytkami Powiatu Wrzesińskiego na lata 2018-2021” główne z nich to:
– wnieśliśmy, aby zwrócić uwagę na charakterystyczne elementy krajobrazu kulturowego i dziedzictwa znajdujące się na terenie powiatu. Takim elementem mogą być na przykład pozostałości kolejki wąskotorowej. Na przykład w drodze powiatowej pomiędzy Grzybowem a Wódkami znajdują się zatopione w asfalcie szyny. Są one jednym z ostatnich elementów pozostałych po istniejącej w tej okolicy kolejce wąskotorowej. Również takie drobne elementy powinny być chronione, ponieważ świadczą one o tożsamości miejsca i stanowią pamiątki po dawnych obiektach. Warto również zwrócić uwagę na krajobraz, który również winien być chroniony, a często jest oszpecony reklamami.
– zwróciliśmy uwagę na cmentarze ewangelickie i żydowskie znajdujące się na terenie powiatu, z których spora część z nich jest w złym stanie lub w ogóle zniknęła w przestrzeni i nie jest w żaden sposób upamiętniona.
– zwróciliśmy uwagę na przydrożne krzyże i kapliczki, które są rozlokowane w głównej mierze przy drogach na terenie powiatu. Stanowią one krajobraz kulturowy i są świadectwem kultu religijnego. Temat ten wymaga omówienia i podjęcia dyskusji, której celem będzie wypracowanie sposobu ewidencji i ochrony tych obiektów.
– wnieśliśmy o stworzenie powiatowej listy niematerialnego dziedzictwa kulturowego, ponieważ bardzo ważną częścią dziedzictwa oprócz zabytków jest także tradycja, żywe niematerialne przejawy kultury odziedziczone po przodkach i przekazywane kolejnym pokoleniom (na przykład gwara). Warto podjąć działania mające na celu przegląd powiatowego dziedzictwa niematerialnego i stworzenie listy, która w późniejszym czasie posłuży do ochrony tego dziedzictwa, a w dalszej kolejności do promocji powiatu wrzesińskiego, rozwoju turystyki, budowania poczucia lokalnej tożsamości itd.
Mamy nadzieję, że powyższe pomysły zostaną uwzględnione w nowym „Powiatowym Programie Opieki nad Zabytkami Powiatu Wrzesińskiego na lata 2018-2021”.
